Skip to content
hormoontherapie

Hormoontherapie vóór, tijdens en na de overgang

9 veelgestelde vragen over hormoontherapie tijdens de overgang:

Wat is hormoontherapie?

Dit is een therapie met hormonen; Deze worden doorgaans voorgeschreven door een arts en verstrekt via een apotheek. Bij hormoontherapie denken we veelal aan hormonen tegen overgangsklachten. Maar behandeling met schildklierhormoon, met bijnierschorshormonen zoals cortisol en met anticonceptiepil valt uiteraard ook onder hormoontherapie.

Bij hormoontherapie tegen overgangsklachten kan er verschil worden gemaakt tussen reguliere pillen met daarin bio-identiek estradiol en een progestageen (knutselhormoon) enerzijds, en bio-identieke hormoontherapie anderzijds. In dat geval wordt bio-identieke estradiol via de huid toegediend in de vorm van een pleister, gel of spray en wordt dit gecombineerd met progesteroncapsules om te slikken of voor vaginale toediening of met progesteroncrème.

Hoe werkt het precies als we kijken naar de overgang?

Er zijn typische en niet-typische overgangsklachten: opvliegers en overmatig transpireren en droge slijmvliezen zijn typische overgangsklachten. Niet-typisch zijn gewrichtsklachten, hartkloppingen, obstipatie, neerslachtigheid, hoofdpijn of migraine, vermoeidheid en nog veel meer klachten. Deze niet-typische klachten kunnen door de overgang veroorzaakt worden, maar dat hoeft niet.

Als een vrouw typische overgangsklachten heeft en ze menstrueert niet meer of ze heeft een veranderd menstruatiepatroon dan is er haast altijd sprake van de overgang. Extra onderzoek zoals bloedonderzoek is niet nodig als bevestiging. Als er alleen maar sprake is van niet-typische klachten en/of als er nog een regelmatige cyclus is kan aanvullend onderzoek nodig zijn om de diagnose te bevestigen.

Schrijf je bio-identieke of chemische medicijnen voor?

De voorkeur van de artsen en menopauzeverpleegkundige bij de Vrouwenpoli is bio-identieke hormonen. Bio-identieke betekent dat de moleculen precies dezelfde zijn als die de eierstokken van vrouwen zelf kunnen maken. Bio-identieke hormonen worden net zo in een chemische fabriek gemaakt als de knutselhormonen.

Zet je hormoontherapie ook in bij vrouwen die nog geen overgangsklachten hebben?

Hormoontherapie is ook gebruik van progesteron. Veel vrouwen krijgen klachten in de 5 tot 10 jaar voor de menopauze door afname van de productie van progesteron na een eisprong. In het jaar voor de menopauze is er vaak helemaal geen progesteronaanmaak meer van betekenis. Veelvoorkomende klachten hierdoor zijn toename van bloedverlies tijdens de menstruatie, kortere cyclus, onregelmatige cyclus, aanloop en naloop bij een menstruatie zodat het bloedverlies zich over veel meer dagen uitstrekt; Maar ook premenstrueel syndroom kan een gevolg zijn van lage progesteronaanmaak. Veelal schrijven we dan bio-identiek progesteron uit de apotheek voor, Utrogestan capsules. Als vrouwen de voorkeur hebben voor progesteroncrème adviseren we dat.

Commercieel verkrijgbare progesteroncrème bevat meestal 2% progesteron. Per ml crème dien je zo 20 mg progesteron toe. Dat is veelal niet voldoende voor effectieve klachtenbestrijding. In dat geval schrijven we ook wel crème met een hoger percentage voor – 5 tot 10% – die gemaakt kan worden in een bereidingsapotheek.

Kan je na de menopauze direct stoppen met medicatie of is het wijsheid om altijd iets te blijven slikken?

Er zijn inmiddels heel veel onderzoeken gedaan naar de effectiviteit en de voor- en nadelen van menopauzale hormoontherapie. En die laten zien dat de voordelen van hormoontherapie voor vrouwen tot 60 jaar veel groter zijn dan mogelijke nadelen. Met name geldt dit voor de kans op osteoporose en hart- en vaatziekten. Veel vrouwen voelen zich veel beter met hormoontherapie.

Het nadeel dat er een licht verhoogde kans op borstkanker kan ontstaan na meer dan 5 jaar gebruik van reguliere menopauzale hormoontherapie is niet aangetoond bij gebruik van bio-identieke hormonen.

Welke bijwerkingen kunnen er optreden?

Bijwerkingen van reguliere hormoontherapie zijn onregelmatige bloedingen, met name in het eerste jaar van gebruik en een hogere kans op trombose. Deze hogere kans op trombose en embolie is er niet bij het toedienen van estradiol via de huid, zoals gebruikelijk bij bio-identieke hormoontherapie. Een deel van de vrouwen heeft voorbijgaand last van gevoelige borsten. Door estradiol niet op de armen maar op de binnenzijde van bovenbenen toe te dienen ondervang je deze bijwerking meestal.

Je leest weleens dat hormoontherapie gevaarlijk is. Kan je hier iets over vertellen?

Er wordt heel veel gewaarschuwd voor de hogere kans op borstkanker bij gebruik van hormoontherapie. Houd er rekening mee dat gebruik van de anticonceptiepil nog veel nadeliger is wat betreft de kans op borstkanker en ook een Mirena spiraal geeft net zo’n verhoging van de kans dan reguliere menopauzale hormoontherapie. Die hogere kans op borstkanker is in vele onderzoeken genoegzaam aangetoond. Maar getallen als 20% of zelfs 50% meer kans klinken veel alarmerender dan de werkelijkheid. Het gaat om relatieve risicotoename. Het betekent dus niet dat vrouwen die hormoontherapie gebruiken 20% kans hebben op borstkanker.

Bij de reguliere hormoontherapie die tot 10 jaar geleden werd voorgeschreven was deze toename van relatieve risico op borstkanker hoger dan bij de huidige reguliere hormoontherapie met het progestageen dydrogesteron. Bij (langdurig) gebruik van bio-identieke hormoontherapie is nooit een verhoogde kans op borstkanker aangetoond. Dat is niet hetzelfde als dat vrouwen dan geen borstkanker kunnen krijgen. Hun risico is simpelweg niet hoger dan vrouwen die geen hormoontherapie gebruiken. De kans om te overlijden aan borstkanker is overigens even hoog voor vrouwen die reguliere hormoontherapie gebruiken als vrouwen die bio-identieke of geen hormoontherapie gebruiken.

Is er een link tussen hormoontherapie en afvallen of aankomen?

Het is zelden zo dat vrouwen aankomen door hormoontherapie. Helaas komen bijna alle vrouwen in gewicht na de menopauze, het metabolisme wordt langzamer. Soms houden vrouwen meer vocht vast tijdens hormoontherapie, dat kan komen door oestrogeendominantie.

Is er een alternatief voor hormoontherapie rond de menopauze?

Hormoontherapie is zeker niet de enige oplossing bij klachten. Echter bij ernstige klachten die het leven en de gezondheid ontregelen en die het onmogelijk maken om goed te functioneren op het werk of in omgang met anderen (partner, kinderen) is hormoontherapie wel het meest effectief. Door gezonde koolhydraatbeperkte voeding, liefst gluten– en melkeiwit arm (Hormoonfactorproof), vers en onbewerkt wordt een deel van klachten al verminderd. Daarnaast helpt voldoende beweging (dagelijkse beweging als lopen en staan, huishouden en krachtraining), beperking van stress door toepassen van bodymindtechnieken zoals yoga, mindfulness of meditatie en door vermijden van hormoonverstorende stoffen in voeding, verpakkingen en verzorgingsproducten. Als er dan nog weinig of matig veel klachten resteren kan gebruik van een goed supplement met Cimicifuga (zilverkaars) of isoflavonen in combinatie met probiotica zorgen voor meer afname van klachten.

Vrouwenarts Barbara Havenith is eigenaar van De Vrouwenpoli, gevestigd in Boxmeer. Samen met Barbara organiseer ik tweemaal per jaar de dagcursus ‘hormoonbalans voor vrouwen’ voor professionals uit het vak. Deze dagcursus is een verdieping op het boek ‘hormoonbalans voor vrouwen’ dat we samen in 2015 geschreven hebben.

(1stemmen, gemiddeld: 5,00 van de 5)

Loading...

2
Reageer op dit artikel

avatar
1 Comment threads
1 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
2 Comment authors
Gerda van DijkLiesbeth Recent comment authors
  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Liesbeth
Gast
Liesbeth

Waar vind ik een bereidingsapotheek die progesteron-creme kan maken?

Gerda van Dijk
Gast
Gerda van Dijk

Deze wordt niet bereid maar kan aangeschaft worden op advies van een deskundige of via een arts in pilvorm. Deze bio-identieke vorm heet Utrogestan.

gratis hormoontest

Gratis test!

Meld je aan voor de zelftest en kijk welke hormonen bij jou uit balans zijn. 

-> Meld je aan

Direct aan de slag

Wij stappen in op de plek waar jij op dit moment staat. Zelf aan de slag met onze boeken? Online begeleiding van ons? Of liever 1 op 1 afspreken met een collega van Ralph in de buurt?

-> Bekijk onze producten

opleiding trainer hormoonfactor

Opleiding Trainer Hormoonfactor

Wil jij in 10 dagen alles weten over hormonen en hoe je het hormoonsysteem kan beïnvloeden met leefstijlaanpassingen?

-> Lees hier meer

Gezonder ontbijten? Haal het glutenvrije broodje van YAM!

YAM desem

Gezonde kant en klaar maaltijden? Probeer het met KOOC!

kooc

Mijn favoriete producten met korting? Probeer JouwBox!

jouwbox

Gezond koken? Probeer de maaltijdbox van Ekomenu!