Skip to content
alvleesklier

Aandoeningen van de alvleesklier: betekenis, functie en klachten

Wat is de alvleesklier, de functie van deze klier én veelvoorkomende hormonale klachten en symptomen als er iets mis is met deze klier? Allen vragen waar in dit artikel duidelijk antwoord op gegeven wordt.

Betekenis

Wat is een alvleesklier?

De alvleesklier (pancreas) is een hormoon- en verteringsenzymen producerende klier in je lichaam.

Waar zit de alvleesklier in je lichaam?

De alvleesklier bevindt zich in de buik, achter de maag en de twaalfvingerige darm (duodenum). Als je kijkt naar de anatomie, dan is het gedeelte van de alvleesklier waar hormonen geproduceerd worden de Eilandjes van Langerhans, waarbij de alfa-cellen het alvleesklierhormoon glucagon produceren en de beta-cellen insuline. Er bestaan ook nog delta-cellen die het hormoon somastatine produceren.

Op onderstaande afbeelding kan je de ligging zien:

alvleesklier afbeelding

Functie alvleesklier

De alvleesklier heeft 2 functies:

Hormonaal (endocrien, Eilandjes van Langerhans): belangrijk voor de controle van de bloedsuikerspiegel en het inzetten van het anabole (opbouw) en katabole (afbraak) systeem wanneer nodig.

Spijsvertering (exocrien): het produceren van verteringsenzymen om de vertering van eiwitten, vetten en koolhydraten in de darm mogelijk te maken. Het alvleeskliersap ondersteunt deze spijsvertering.

In dit artikel zal de focus verder liggen op het hormonale gedeelte, de alfa- en beta-cellen van de Eilandjes van Langerhans. De hormonen die hier geproduceerd worden zijn glucagon en insuline.

De functies van insuline en glucagon op een rij:

Insuline:

  • Verlaagt de bloedsuiker door opslag van suiker als glycogeen in de cellen van de lever en de spieren te stimuleren
  • Stimuleert de opslag van glucose als vet in de vetcellen als er een calorieoverschot is.
  • Is een anabool hormoon dat de spiergroei stimuleert door voor meer opbouw van eiwit uit aminozuren in de spiercel te zorgen en de eiwitafbraak te remmen.
  • Insuline is een sterk anabool hormoon dat ervoor zorgt dat energie opgeslagen wordt.

Glucagon:

  • Verhoogt de bloedsuiker door afbraak van glycogeen in de levercellen te stimuleren
  • Zorgt voor de afbraak van vetten in de vetcellen en het afgeven van vetzuren aan het bloed.
  • Glucagon is een katabool hormoon dat ervoor zorgt dat er energie vrijkomt.

Hormonale klachten & symptomen

De 3 meest voorkomende problemen met de alvleesklier heb ik hieronder uitgewerkt. Er zijn meer alvleesklierziekten en -klachten bekend zoals een chronische alvleesklierontsteking, alvleeskliertumor/ carnicoom, alvleesklierpijn, maar dit valt buiten het specialisme van De hormoonfactor. Daarvoor verwijs ik je graag voor onderzoek naar het ziekenhuis.

1. Insulineresistentie

Insulineresistentie lijkt een epidemie in de 21e eeuw. Door de moderne leefstijl vol verleiding, inactiviteit en stressbelasting waarbij overgewicht en laaggradige ontstekingen ontstaan is de werking van het hormoon insuline vaak verslechterd.

Bij insulineresistentie worden insulinereceptoren op de lever- spier- en andere lichaamscellen als het ware “doof” voor insuline. Dit betekent dat het moeilijker wordt de bloedsuiker in het gareel te houden. Vaak reageert de alvleesklier hierop door een overdosis insuline het bloed in te sturen om de bloedsuiker alsnog omlaag te krijgen.

Na een maaltijd wordt de bloedsuiker dan makkelijk tijdelijk te hoog, gevolgd door een overcompensatiereactie en bloedsuikerdip. Veel mensen geven aan in deze dips zich slap en humeurig te voelen en hebben dan de neiging om naar snacks en junkfood te grijpen. Zo is het energieniveau gedurende de dag dus zeer wisselend en is het moeilijk de calorie-inname te matigen.

De meeste mensen die insulineresistent zijn houden een dieet met vooral voedingsmiddelen die de bloedsuiker maar langzaam verhogen na de maaltijd (en dus later geen bloedsuikerdips veroorzaken) het makkelijkst vol.

2. Diabetes type 2

Insulineresistentie is er in allerlei gradaties. Zo is er lichte resistentie, die gevolgd kan worden door prediabetes en uiteindelijk diabetes 2 kan worden.

Bij diabetes type 2 zijn de receptoren zo ongevoelig voor insuline geworden, dat de bloedsuiker niet meer genoeg omlaag gebracht kan worden. In dat geval gaan de nieren ook suiker uitscheiden via de urine. Als er suiker in de urine zit heb je diabetes.

Met De hormoonfactor-aanpak is er veel gezondheidswinst te behalen [1,2] en de receptoren voor insuline kunnen hun gevoeligheid weer terugkrijgen als de levensstijl (voeding, training, stress verminderen) blijvend veranderd is.

Meer info: Diabetes: symptomen, oorzaken en oplossingen.

3. Diabetes type 1

Bij diabetes type 1 is er sprake van een afweerreactie van het lichaam, waarbij de beta-cellen van de alvleesklier worden aangetast. Het is dus een auto-immuunziekte waarbij er uiteraard een genetische invloed is, maar ook in de leefstijl aanknopingspunten lijken te zijn.

Zo staat er in de voedingsrichtlijnen bij diabetes van de Nederlandse Diabetes Federatie dat omgevings- en voedingsfactoren een rol lijken te spelen bij het ontstaan van diabetes type 1. De inname van gluten en koemelkeiwitten in respectievelijk de eerste drie en zes levensmaanden lijken de kans op het ontstaan van diabetes type 1 te vergroten. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat borstvoeding dit risico vermindert [3].

Diabetes type 1 is overigens niet hetzelfde als alvleesklier insufficiëntie. Dat gaat namelijk niet over insuline maar over een onvoldoende aanmaak van verteringsenzymen door de alvleesklier.

Meer info: Diabetes: symptomen, oorzaken en oplossingen.

Misverstand? Diabetes insipidus

Diabetes insipidus moet niet verward worden met suikerziekte en gaat niet over de alvleesklier. Bij diabetes insipidus zijn de nieren niet in staat vocht vast te houden. Dit wordt veroorzaakt door een tekort aan antidiuretisch hormoon (ADH). Dit wordt ook wel vasopressine genoemd. Dit hormoon werkt op de nieren en zorgt ervoor dat er niet te veel urine wordt afgescheiden.

Mijn praktijkervaring

In mijn consulten en begeleidingstrajecten heb ik vaak mogen ervaren hoe belangrijk het is voor het functioneren van het menselijk lichaam dat de alvleesklier en de alvleesklierhormonen hun werk goed kunnen doen.

Het zijn vooral de thema’s insulineresistentie en een ver gevorderd stadium hiervan diabetes type 2 waar de Hormoonfactor leefstijl veel kan betekenen en waarbij het soms zelfs lukt tot genezen of beter gezegd tot “in remissie zijn” te komen (leven zonder metformine of andere bloedsuikerverlagende medicatie).

Daarnaast is er de zeldzame auto-immuunziekte diabetes type 1. Met leefstijlinterventie kan het immuunsysteem in theorie tot rust gebracht kan worden. Helaas is daarbij de schade die deze auto-immuniteit heeft aangebracht aan de insuline producerende cellen (beta-cellen van de Eilandjes van Langerhans) in het medische circuit in de meeste gevallen onomkeerbaar. In dat geval zal de alvleesklier blijvend onvoldoende insuline maken om de bloedsuiker in het gareel te houden en dient extra insuline toegediend te worden.

Ir. Ralph Moorman

  1. Voedingsrichtlijnen diabetes
  2. Smart, C.e.a., ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2014 Compendium: Nutritional Management in Children and Adolescents with Diabetes. Pediatric Diabetes, 2014. 15: p. 135- 153.
  3. Knip, M., S.M. Virtanen, and H.K. Akerblom, Infant feeding and the risk of type 1 diabetes. Am J Clin Nutr, 2010. 91(5): p. 1506S-1513S

Meer informatie:

(7stemmen, gemiddeld: 4,71 van de 5)

Loading...

2
Reageer op dit artikel

avatar
2 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
2 Comment authors
DeniseFrank Janssen Recent comment authors
  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Frank Janssen
Gast
Frank Janssen

Duidelijk!

Denise
Gast
Denise

Inspirerend!

gratis hormoontest

Gratis test!

Meld je aan voor de zelftest en kijk welke hormonen bij jou uit balans zijn. 

-> Meld je aan

Direct aan de slag

Wij stappen in op de plek waar jij op dit moment staat. Zelf aan de slag met onze boeken? Online begeleiding van ons? Of liever 1 op 1 afspreken met een collega van Ralph in de buurt?

-> Bekijk onze producten

opleiding trainer hormoonfactor

Opleiding Trainer Hormoonfactor

Wil jij in 10 dagen alles weten over hormonen en hoe je het hormoonsysteem kan beïnvloeden met leefstijlaanpassingen?

-> Lees hier meer

Gezonder ontbijten? Haal het glutenvrije broodje van YAM!

YAM desem

Gezonde kant en klaar maaltijden? Probeer het met KOOC!

kooc

Mijn favoriete producten met korting? Probeer JouwBox!

jouwbox

Gezond koken? Probeer de maaltijdbox van Ekomenu!