Blog > Hormonen en hormoonklieren > Teelballen: functie, testosteron en klachten

Teelballen: functie, testosteron en klachten

De teelballen, ook wel testikels of zaadballen genoemd, zijn de geslachtsklieren van de man. Ze hangen buiten het lichaam in de balzak, het scrotum. De teelballen hebben twee belangrijke taken. Ze maken het mannelijke hormoon testosteron, en ze maken zaadcellen. Daarmee zijn ze belangrijk voor de vruchtbaarheid, het libido, de spiermassa en de mannelijke kenmerken. In deze blog lees je hoe de teelballen werken, waarom ze buiten het lichaam hangen en bij welke klachten je naar de huisarts gaat.

Betekenis

De teelbal heet in het Latijn testis, en in het meervoud testes. Daar komt ook het woord testikel vandaan, en de naam van het hormoon testosteron. Het scrotum is het Latijnse woord voor de balzak, de huidzak waarin de teelballen hangen.

Wat zijn teelballen?

De teelbal is de hormoonproducerende geslachtsklier van de man (ook wel testikel, testis, of zaadbal genoemd). Tegen elke teelbal aan ligt de bijbal, waarin de zaadcellen rijpen en worden opgeslagen.

Waar zitten de teelballen?

De twee teelballen hangen buiten het lichaam in een balzak of scrotum, omdat de temperatuur lager moet zijn dan in het lichaam om een goede werking te kunnen hebben. In de balzak is het ongeveer 2 tot 3 graden koeler dan binnen in het lichaam.

Ter info:

  • Een te hoge temperatuur gaat ten koste van de vruchtbaarheid en de aanmaak van testosteron.
  • De teelballen hebben een verschillende grootte: de rechter teelbaal is meestal groter ontwikkeld dan de linker en hangt vaak minder diep in het scrotum.
  • Tijdens de zwangerschap dalen de teelballen vanuit de buik in naar de balzak. Bij de meeste jongens is dat bij de geboorte gebeurd.

Download gratis hormoontest

Functie teelballen

In de teelbal bevinden zich de cellen van Leydig. Deze Leydigcellen zijn kliercellen die testosteron kunnen aanmaken onder invloed van LH of luteïniserend hormoon dat gemaakt wordt door de hypofyse.

Ook een ander hypofysehormoon FSH (follikelstimulerend hormoon) helpt bij dit proces door de receptoren op de Leydigcellen gevoeliger te maken voor LH. Daarnaast stimuleert FSH samen met testosteron de Sertolicellen bij het rijpen van zaadcellen. Deze zaadcellen worden vervolgens opgeslagen in de bijbal tot de volgende zaadlozing.

Bij mannen en vrouwen is testosteron een belangrijk hormoon, maar in de teelbal wordt er veel meer geproduceerd dan in de eierstokken. Testosteron wordt overigens niet alleen in de teelbal gemaakt, maar ook in beduidend mindere mate in de bijnieren.

Testosteron kan met behulp van het enzym 5-alfa-reductase omgezet worden in dihydrotestosteron (DHT) dat nog een sterkere werking heeft dan testosteron door een grotere affiniteit met de testosteronreceptoren.

De functies van testosteron (en DHT) op een rij:

  • Vergroten van de mannelijke seksualiteit (libido)
  • Zorgen voor mannelijke (masculiene) kenmerken
  • Stimuleren de groei van mannelijke lichaamsbeharing. Bij sommige mannen zorgt het voor verlies van hoofdhaar en mannelijke kaalheid
  • Ondersteunen van groei en herstel van de spieren (anabool hormoon)
  • Ondersteunen van de rijping van spermacellen en de vruchtbaarheid
  • Vergroten van de aanmaak van talg in de huid.

Klachten en symptomen

Veel klachten vallen buiten het specialisme van De Hormoonfactor. Daarvoor verwijs ik je graag voor onderzoek naar het ziekenhuis. De meest voorkomende problemen, ziekten en behandelingen rond de teelbal waarbij je het best op controle kan gaan bij de dokter, zijn:(1)

  • Eén teelbal of drie teelballen
  • De balzak doet pijn, is gevoelig bij aanraking, of je hebt pijn in de onderbuik
  • Een gedraaide teelbal (teelbaltorsie)
  • Een harde, gezwollen of juist te kleine teelbal
  • Niet ingedaald of in de lies geschoten bij volwassenen
  • Onvruchtbaarheid
  • Een (pijnlijk) knobbeltje op de teelbal
  • Spermatocele, hydrocele, varicocele
  • Teelbalontsteking, teelbalinfectie
  • Leven zonder teelballen
  • Tumor, cyste, gezwel verwijderen (operatie)
  • Zaadbalbreuk, liesbreuk

Spoed bij een teelbaltorsie

Bij een teelbaltorsie draait de teelbal om zijn as, waardoor de bloedtoevoer wordt afgekneld. Dat geeft plotselinge, hevige pijn in de balzak, vaak met misselijkheid en braken. Het komt vooral voor bij jongens en jonge mannen. Bel direct de huisarts of de huisartsenpost, want binnen enkele uren moet de teelbal worden teruggedraaid om hem te redden.

Zelfonderzoek en teelbalkanker

Teelbalkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen tussen de 15 en 40 jaar, maar is goed te behandelen als hij vroeg wordt ontdekt. Voel daarom af en toe zelf je teelballen, bijvoorbeeld onder de douche. Rol elke teelbal voorzichtig tussen je duim en vingers. Voel je een hard knobbeltje, een zwelling of een verandering in grootte of stevigheid, ga dan naar je huisarts. De meeste knobbeltjes blijken onschuldig, maar laat het altijd onderzoeken.

1. Varicocele (spadader)

Een veelvoorkomend probleem is een spatader boven de laagst hangende teelbal, varicocele genaamd. Hierdoor kan de temperatuur ter plaatse oplopen en de aanmaak van testosteron en spermacellen negatief beïnvloeden. Embolisatie of andere methodes om deze spatader dicht te zetten kunnen soms goede resultaten hebben.

-> Meer info: Varicocele: symptomen, oorzaken en oplossingen.

2. Te laag testosteron?

Is er een link tussen de werking van de teelballen en jouw testosteronwaarde? In dit interview vertel ik over de oorzaken van een laag testosterongehalte, de rol van cholesterol, de link met mannelijke kaalheid en tips hoe je zelf je testosteron kan verhogen.

-> Meer info: Testosteron verhogen: problemen en oplossingen.

Veelgestelde vragen

Waarom hangen de teelballen buiten het lichaam?

Voor een goede aanmaak van zaadcellen moeten de teelballen een paar graden koeler zijn dan de rest van het lichaam. Daarom hangen ze in de balzak, buiten de buikholte.

Wat betekent scrotum?

Scrotum is het Latijnse woord voor de balzak, de huidzak waarin de teelballen hangen.

Kun je leven met één teelbal?

Ja. Met één gezonde teelbal kun je meestal genoeg testosteron en zaadcellen maken. Laat het wel controleren door je huisarts.

De teelballen zijn een van de 7 hormoonklieren. Lees meer over alle hormoonklieren en hoe ze samenwerken.

Ralph Moorman

Ir. Ralph Moorman is ingenieur levensmiddelentechnologie en specialist op het gebied van voeding in relatie tot hormonen. Op de Wageningen Universiteit heeft hij veel geleerd over voeding en zich vervolgens verdiept in de relatie van voeding tot ons hormoonsysteem. Moorman geeft zelf leefstijladvies binnen zijn vakgebied en verwijst door naar artsen om tot het beste resultaat te komen. Hij schreef drie boeken over dit onderwerp en is daarnaast docent bij het Hormoonfactor Instituut.
Scroll naar boven
0 Shares
Tweet
Share
Share