Candida is een gistachtige schimmel die bij vrijwel iedereen op de huid en in de mond, darmen en vagina leeft. Meestal geeft dat geen klachten. Raakt de balans verstoord, bijvoorbeeld door antibiotica, een hoge bloedsuiker of een verminderde weerstand, dan kan candida gaan overheersen. Dat geeft bij mannen en vrouwen bekende klachten zoals een vaginale schimmelinfectie, witte plekjes in de mond of ingescheurde mondhoeken. In deze blog lees je hoe je candida herkent, wat je zelf kunt doen en wanneer je naar de huisarts gaat.
Wat is candida?
Candida is een gistachtige schimmel. Het leeft bij vrijwel iedereen op de huid en in de mond, darmen en vagina. Bij gezonde mensen houden de goede bacteriën en het afweersysteem de schimmel goed in toom.
Welke soorten candida zijn er?
Bij een gezond persoon, met een goede balans in gezonde darmbacteriën is er niets aan de hand. Meestal wordt er gepraat over Candida albicans maar er zijn meer soorten, bijvoorbeeld Candida glabrata of Candida krusei. De vorm die geen klachten veroorzaakt is de Y-vorm (de gistvorm). Candida kan echter overschakelen naar een ziekmakende M-vorm. Daarbij vormt de schimmel draden (mycelium), waarmee hij zich beter aan weefsel kan hechten.
Wat is Candida auris?
Candida auris is een vrij nieuwe soort candida die vooral in ziekenhuizen en verpleeghuizen voorkomt. De schimmel is lastig te behandelen, omdat hij vaak ongevoelig is voor de gebruikelijke middelen. Hij kan op de huid aanwezig zijn zonder klachten te geven. Bij mensen die al ernstig ziek zijn, kan hij wel ernstige infecties in het bloed of in wonden veroorzaken. Voor gezonde mensen thuis is het risico erg klein. Ziekenhuizen nemen extra maatregelen om verspreiding te voorkomen. (1)
Wat doet candida?
De schimmels krijgen dan een overwicht op de bacteriën en verstoren de balans in het spijsverteringsstelsel of de vagina. Er ontstaan dan schimmeldraden die zich hechten aan de slijmvlieslaag. Krijgen de schimmels zoals net beschreven het overwicht dan is er sprake van candidiasis.
Bij mensen met een sterk verminderde weerstand, bijvoorbeeld tijdens chemotherapie of op de intensive care, kan candida via de darmwand in de bloedbaan terechtkomen. Dat is een ernstige infectie die in het ziekenhuis wordt behandeld. Bij gezonde mensen gebeurt dat vrijwel nooit.
Waar komt candida voor?
Schimmels voelen zich thuis op vochtrijke plaatsen. Denk aan de mond en keel, de vagina, slijmvliezen, de blaas en de longen. Ook word je gevoeliger voor andere schimmels, zoals zwemmerseczeem, kalknagels en, vochtblaasjes op handen en voeten.
Schimmels kunnen in een zuurstofarme omgeving suikers omzetten in onder meer aceetaldehyde. Dat is dezelfde stof die ontstaat als je lever alcohol afbreekt. Sommige therapeuten denken dat dit kan bijdragen aan vermoeidheid en een “katerig” gevoel. Wetenschappelijk is dat nog niet aangetoond.
Candida in de mond, mondhoeken en keel
In de mond heet een candida-infectie spruw of mondschimmel. Je ziet dan witte plekjes op de tong, het wangslijmvlies of het tandvlees, die je soms kunt wegvegen. Daaronder is het slijmvlies rood en soms pijnlijk. Candida kan ook ingescheurde, rode mondhoeken geven. Mondschimmel komt vaker voor bij baby’s, ouderen, mensen met een kunstgebit en mensen die een puffer met corticosteroïden gebruiken. Spoel daarom na het gebruik van zo’n puffer je mond goed met water. Bij mensen met een sterk verminderde weerstand kan de schimmel zich uitbreiden naar de keel en de slokdarm. Dat geeft pijn bij het slikken.
Candida in de vagina, op de huid en in de blaas
Een vaginale schimmelinfectie geeft jeuk, een branderig gevoel en witte, brokkelige afscheiding. Op de huid komt candida vooral voor in warme, vochtige plooien, zoals onder de borsten, in de liezen en tussen de tenen. Ook rond de nagels kan de schimmel ontstekingen geven. Een blaasontsteking door candida is zeldzaam en komt vooral voor bij mensen met een blaaskatheter of diabetes.(2)
Wat zijn de symptomen?
De klachten hieronder worden in de complementaire praktijk vaak in verband gebracht met een overgroei van candida. Veel van deze klachten zijn weinig specifiek en kunnen ook een andere oorzaak hebben. Ook is een overgroei van candida in de darmen als oorzaak van algemene klachten in de reguliere geneeskunde niet erkend. Laat aanhoudende klachten daarom altijd door je huisarts onderzoeken.
Je kan verschillende soorten klachten krijgen. Ik verdeel ze in 6 gebieden:
Spijsverteringsorganen (hier begint het mee): Vaak dagelijks een opgezette buik, slijm in de ontlasting, spastische darm, darmkrampen, maagklachten, veel winden laten, constipatie of diarree, anale jeuk, geregeld last van vage misselijkheid, na een grote maaltijd snel moe of misselijk, sterke behoefte aan suiker en zoete producten, slechte adem, droge mond, witte blaasjes in de mond.
Geslachtsorganen: Steeds terugkerende vaginale infecties, jeuk, vieze witte afscheiding, libidoverlies.
Energieniveau: Afnemende energie, minder puf hebben, chronische vermoeidheidsklachten, snel uitgeput raken, toegenomen slaapbehoefte, slaapproblemen, hoofdpijn en/of migraine, ’s morgens moe wakker worden.
Spieren en gewrichten: Pijnlijke spieren en gewrichten ook al bij normale aanraking, snel uitgeputte spieren, het gevoel van lood in je armen en benen, traplopen is moeilijk, te lang stilzitten of te lang staan doet pijn, rusteloos.
Hormonaal systeem: Hypoglycemie (lage bloedsuikerspiegel), vreetaanvallen, trek in zoet, koude handen en voeten, menstruatiestoornissen, verslechtering van het kortetermijngeheugen, concentratieproblemen, gedeprimeerde gevoelens of juist toegenomen irritatie, verminderd libido.
Immuunsysteem (we hebben het hier over een gevorderde fase): Een overreactief of verzwakt immuunsysteem zoals allergieën, verstopte en/of jeukende neus, eczeem, toegenomen overgevoeligheid of intolerantie voor voedsel, blaasontstekingen, steeds terugkerende infecties, chronische bijholteontstekingen, kwakkelen met je gezondheid, overgevoelig voor sterke geuren.
Welke behandeling is geschikt?
Een vaginale schimmelinfectie of mondschimmel is meestal goed te behandelen met een antischimmelmiddel van de drogist, de apotheek of de huisarts. Daarnaast kun je met voeding en leefstijl de balans helpen herstellen.
Ben zeer matig met het eten van suikers en geraffineerde koolhydraten (koek, snoep, chips, brood, witte pasta, witte rijst), kijk uit met andere zoete voeding, drink geen alcohol, geen gist, eet biologisch, vermijd vochtig benauwd weer en schimmelachtige vochtige ruimtes.
Laat je adviseren door een therapeut voor het volgende:
- Gebruik suppletie om de candida af te doden (caprylzuur, melaleuca/zwarte komijn, ADP Oregano)
- Versterk je immuunsysteem door het nemen van voedingssupplementen
- Versterk je darmflora door goede pre- en probiotica
- Overweeg of de inname van medicatie anders kan. Vooral antibiotica vergroten de kans op candida. Ook de pil, corticosteroïden (zoals prednison of een puffer) en maagzuurremmers kunnen een rol spelen. Pas je medicatie nooit zelf aan, maar overleg dit met je arts.
Ondanks dat de aanpak tegen candida goed en uitgebreid is, blijft het bij sommige mensen een terugkerend probleem. Dit kan komen door terugval naar een ongezond voedingspatroon, maar het kan ook door parasieten komen. Ook een hoge bloedsuiker, bijvoorbeeld bij diabetes, maakt terugkerende schimmelinfecties waarschijnlijker. Laat bij steeds terugkerende infecties daarom je bloedsuiker controleren.
Wanneer naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als je voor het eerst klachten hebt die op een vaginale schimmelinfectie lijken, als de klachten na een behandeling niet overgaan of vaak terugkomen, of als je zwanger bent. Ga ook naar de huisarts bij pijn bij het slikken, koorts, of witte plekken in de mond zonder duidelijke oorzaak. Gebruik je medicijnen die de afweer onderdrukken, neem dan altijd contact op bij tekenen van een infectie.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de eerste symptomen van candida?
Dat hangt af van de plek. In de vagina zijn dat jeuk en witte afscheiding. In de mond zijn het witte plekjes of ingescheurde mondhoeken. Op de huid gaat het om rode, jeukende plekken in huidplooien.
Kan candida in de darmen klachten geven?
Candida komt bij vrijwel iedereen in de darmen voor. In de complementaire praktijk wordt een overgroei in verband gebracht met klachten als een opgeblazen buik en vermoeidheid, maar dat is wetenschappelijk niet goed onderzocht.
Hoe krijg je candida?
Meestal door een verstoorde balans, bijvoorbeeld na een antibioticakuur, bij een hoge bloedsuiker of bij een verminderde weerstand.
Is candida besmettelijk?
Candida komt bij vrijwel iedereen voor en is meestal niet besmettelijk zoals een griepvirus. Candida auris is een uitzondering, omdat die schimmel zich in ziekenhuizen van patiënt op patiënt kan verspreiden.