Jarenlang kenden we het als PCOS: het polycysteus ovarium syndroom. Maar daar lijkt nu officieel verandering in te komen met het woord PMOS.
Poly metabool ovarieel syndroom
De nieuwe naam PMOS, oftewel poly metabool ovarieel syndroom, werd deze week bekendgemaakt op het Europees Congres voor Endocrinologie en gepubliceerd in het medische tijdschrift The Lancet.
Een internationale coalitie van artsen, medische organisaties en patiënten heeft na een samenwerking van veertien jaar bewust voor deze nieuwe benaming gekozen. En eerlijk gezegd vind ik dat een enorme verbetering.
Waarom PMOS?
Omdat dit syndroom over veel meer gaat dan alleen cystes op de eierstokken. Sterker nog: sommige vrouwen met PCOS hebben helemaal geen zichtbare cystes. De kern van het probleem ligt veel dieper, namelijk in de stofwisseling en hormoonregulatie.
PMOS is een complex hormonaal en metabool probleem waarbij meerdere follikels tegelijk beginnen te rijpen in de eierstokken, maar vaak niet goed tot een eisprong komen. Daardoor blijven er veel kleine onrijpe follikels zichtbaar in de eierstokken. Dat verstoort niet alleen de cyclus, maar ook de hormoonbalans. Denk aan klachten zoals een onregelmatige menstruatie, verminderde vruchtbaarheid, acne, overbeharing, haaruitval en moeite met afvallen.
Wat veel mensen niet weten, is dat die vele onrijpe follikels zelf ook hormonaal actief zijn. Deze follikels maken namelijk AMH aan: anti mulleriaan hormoon. Bij vrouwen met PMOS liggen AMH waarden vaak verhoogd. Dat hormoon beïnvloedt vervolgens weer de rijping van follikels en de hormoonaansturing in de eierstokken, waardoor de eisprong en menstruatiecyclus nog verder verstoord kunnen raken.
Het probleem zit dus niet alleen in “de eierstokken”, maar in een ingewikkeld hormonaal netwerk dat elkaar continu beïnvloedt.
Symptomen PMOS
Wat daarnaast opvallend is, is de sterke link met insulineresistentie. Bij veel vrouwen met PMOS zien we verhoogde nuchtere insulinewaarden of een verhoogde HOMA IR score. Dat betekent dat het lichaam steeds meer insuline nodig heeft om de bloedsuiker stabiel te houden. Die verhoogde insuline stimuleert vervolgens weer de aanmaak van mannelijke hormonen door de eierstokken, waardoor klachten als acne, overbeharing en een verstoorde eisprong kunnen ontstaan. Zo beïnvloeden hormonen en stofwisseling elkaar voortdurend.
Bij een grote groep vrouwen hangt dit samen met het klassieke metabool syndroom: buikvet, overgewicht, energiedips en schommelende bloedsuikers.
Maar wat veel mensen niet weten, is dat er ook een grote groep vrouwen bestaat met zogenoemde lean PCOS, of dus beter gezegd: lean PMOS.
Lean PMOS
Deze vrouwen hebben geen zichtbaar overgewicht en vallen daardoor vaak buiten beeld, terwijl er toch sprake kan zijn van insulineresistentie en hormonale ontregeling. Dat maakt het soms extra frustrerend, omdat hun klachten regelmatig worden onderschat.
Juist bij deze groep zie ik naast het verbeteren van voeding en stressreductie ook regelmatig goede ervaringen met het supplement inositol. Dit stofje speelt een rol in de insulinegevoeligheid en communicatie tussen hormonen. Vooral myo inositol wordt veel onderzocht bij PMOS en lijkt met name bij lean PMOS vrouwen soms gunstige effecten te hebben op de cyclus en eisprong.
Behandeling
Gelukkig kan het voedingspatroon en de leefstijl hier enorm veel verschil maken.
De basis begint vrijwel altijd bij stabiele bloedsuikers. Dat betekent: voldoende eiwitten, vezels en natuurlijke voeding, en juist minder snelle suikers en ultrabewerkte producten.
Daarnaast zie ik in de praktijk vaak verbetering door krachttraining, voldoende slaap, stressreductie en beter herstel tussen inspanning en ontspanning.
Wat ik misschien nog wel het belangrijkst vind, is dat vrouwen begrijpen dat PMOS niet alleen een eigen schuld verhaal is. Het is een complex samenspel van genetica, hormonen, stress, voeding en stofwisseling. Maar juist omdat voeding en leefstijl zo’n grote rol spelen, kunnen vrouwen vaak ook zelf veel invloed uitoefenen op hun klachten. En dat geeft gelukkig perspectief.