melk gezond

Is melk gezond?

Auteur: Ir. Ralph Moorman

Jarenlang is ons door de overheid en industrie verteld hoe gezond melk is. Echter, steeds meer diëtisten komen erachter dat melk voor lang niet iedereen gezond is en soms zelfs ongezond.

Is melk gezond?

In de klassieke diëtetiek werd voeding vooral gezien als een pakketje van macro-nutriënten en micro-nutriënten. Door met een rekenapparaat deze hoeveelheden op te tellen kwam je op een totaal en dit werd vergeleken met de richtlijnen van de Gezondheidsraad.

Zo is melk een bron van eiwitten, vetoplosbare vitaminen en mineralen waarvan calcium het meeste aandacht krijgt. Melk komt er qua voedingswaarde dus goed uit en zo werd het dan ook meteen als gezond bestempeld.

De leus was toen: “Je bent wat je eet”. Dit is echter een paradigma dat sterk terrein heeft verloren. Steeds meer diëtisten en boekenschrijvers onderschrijven een ander paradigma, namelijk: “Je bent wat je eet, verteert, opneemt, verdraagt en kunt uitscheiden”, met andere woorden de verwerking in het lichaam wordt meegenomen.

Het blijkt dat deze verwerking in het lichaam bij lang niet iedereen goed gaat. In dat geval is melk helemaal geen goede keuze en kun je jouw eiwitten, vetoplosbare vitaminen en mineralen beter uit andere voedingsbronnen halen die wel bij je lijf passen.

Andere calciumbronnen voor de botten

Vaak wordt melk gepromoot als zijnde bijna onmisbaar voor je botten. Zodoende krijgt bijna iedereen die zegt gestopt te zijn met zuivel bezorgde vragen over de calciuminname en botontkalking. Uiteraard zijn er veel meer voedingsbronnen waar calcium in zit. Voorbeelden van goede calciumbronnen zijn:

  1. Zaden
  2. Noten
  3. Teff
  4. Koolsoorten
  5. Spinazie
  6. Postelein
  7. Zeekraal
  8. En andere groenten

Botten stevig houden met…

Wat vaak niet wordt gezegd is dat calcium maar een klein schakeltje is in het stevig houden van botten. Zo zijn ook belangrijk:

  • Vitamine D3 (1)
  • Vitamine K2 (2)
  • Oestrogeen en progesteron bij de vrouw (3)
  • Testosteron en groeihormoon bij de man (4) (5)
  • Beweging (6)
Melk extra gezond voor ouderen?
Bij het ouder worden kunnen hormonen in gehalte afnemen, is er vaak minder beweging en de vitamine D spiegel kan ook aan de lage kant zijn. Als de oorzaak van verzwakte botten niet een tekort aan calcium is dan heeft extra calcium door het drinken van melk dus geen zin

Top 5 klachten als reactie op melk

Als je melk (of zuivelproducten) niet goed verteert en verdraagt kan dit voor allerlei klachten zorgen. Meestal is zuivel niet de enige oorzaak maar draagt het bij aan het lekkende darm syndroom (hyperpermeabele darm).

Klachten die in de praktijk kunnen ontstaan of verergeren door het lekkende darmsydroom:

  1. Slijmvorming en luchtwegklachten (7)
  2. Darmklachten en buikpijn (8)
  3. Ontstekingen aan de gewrichten (9)
  4. Verergering van klachten bij auto-immuunziektes zoals reuma en Crohn (10)
  5. Problemen op hersenniveau zoals bij ADHD (exorfinen model).

Melk kwam er vroeger dus zeer goed vanaf in de analyse, maar dat verandert steeds meer omdat er zoveel mis lijkt te gaan op het gebied van de vertering en de opname.

Wetenschappelijk versus praktijkervaring

De link is wetenschappelijk nog niet hard aangetoond, maar er zijn mensen met bovengenoemde klachten die in hun zoektocht het mogelijke verband met melkproducten zien en eliminatie uitproberen. Dit kan soms resultaten geven.

Wat het onderzoek echter lastig maakt is dat er vaak meerdere oorzaken tegelijk spelen en dat mensen van klachten afkomen door meerdere aanpassingen tegelijk te doen, zoals zuivelvrije, glutenvrije en minimaal bewerkte voeding eten, afvallen en stress reduceren.

Zuivelvrij is dus slechts één van de vele dingen die je kunt inzetten in de zoektocht naar welke voeding en leefstijl bij jou past. Niet alleen mensen met lactose-intolerantie of koemelkallergie lijken er baat bij te hebben, dus wellicht speelt er meer. De melksuiker lactose en het melkeiwit caseïne kunnen beiden triggers zijn. De vraag is dus nog steeds:

Hoe goed zijn wij als (Europese) mens aangepast aan het consumeren van de grote hoeveelheden melkproducten in onze huidige voeding?

Test of melk bij jou past

  1. We zijn allemaal anders, en zo is ook het persoonlijke optimale voedingspatroon. Als je de melksuiker lactose niet optimaal verteerd, of als je gevoelig reageert op het melkeiwit caseïne, dan is het voor jou niet gezond grote hoeveelheden melkproducten te consumeren.
  2. Ook zijn er verschillende soorten melk. Zo bestaat er ook schapenmelk en geitenmelk.  De lactose is hetzelfde, maar de caseïne is van een andere soort. Bovendien zijn er mensen die wél reageren op koemelkproducten en niet op geiten- en schapenmelkproducten.
  3. Verder is er ook de discussie of rauwe melk beter is dan gepasteuriseerde melk. Er zijn zitten namelijk functionele stoffen in rauwe melk die door pasteuriseren onwerkzaam gemaakt worden. Dit zal altijd een kwestie van testen of je er klachten van krijgt, ook als lactose-intolerantie en koemelkallergie uitgesloten zijn.

8 alternatieven voor melk

Eliminatie van zuivelproducten uit het voedingspatroon is overigens voedingskundig helemaal geen probleem als men zorgt voor goede alternatieven. Zo bevatten groenten ook calcium en bevatten vlees, vis, kip, ei, peulvruchten en noten ook eiwitten. Voor gezonde botten is er overigens veel meer nodig dan alleen calcium, zoals voldoende vitamine D, K, hormonen en vooral veel beweging!

In onderstaande lijst staan melkproducten waar lactose en caseïne in zitten en de alternatieven die er zijn. Bij de alternatieven laat ik me niet uit over een ‘gezondste melk’ om te voorkomen dat men massaal 1 vervanger gaat drinken.

Lactose en/of caseïne

  • Biogarde
  • Eiwitshake (gemaakt van caseïne)
  • Kaas
  • Karnemelk
  • Kefir
  • Kwark
  • Magere melk
  • Room
  • Volle melk
  • Vla
  • Yoghurt

Vervangers

  1. Amandelmelk
  2. Ghee (geklaarde boter)
  3. Havermelk
  4. Kokosmelk (room, yoghurt)
  5. Rijstmelk
  6. Sojamelk (room, yoghurt)
  7. Waterkefir
  8. Wei-shake (isolaat)

Ir. Ralph Moorman

Wikipedia over melk: https://nl.wikipedia.org/wiki/Melk

Abonneer
Laat het weten als er
16 Reacties
Oudste
Nieuwste
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties

Over de schrijver

Ir. Ralph Moorman is ingenieur levensmiddelentechnologie en specialist op het gebied van voeding en hormonen. Op de Wageningen Universiteit heeft hij veel geleerd over voeding en zich vervolgens verdiept in de relatie van voeding tot ons hormoonsysteem. Moorman zelf geeft leefstijladvies omtrent zijn vakgebied en werkt samen met endocrinologen en andere artsen om tot het beste resultaat te komen. Hij schreef 3 boeken over dit onderwerp en is daarnaast docent bij de opleiding Trainer Hormoonfactor.

hormonen in balans e-book

Gratis e-book!

Maar liefst 69 pagina's: + hormoon test + 18 lekkere recepten + 10 gezonde dagschema's (tevens aanmelding voor mijn nieuwsbrief).

Door mij aan te melden geef ik toestemming om mijn gegevens te verwerken zoals beschreven in onze privacy verklaring

Your data is safe with us