Eetgedrag

Nu 2 jaar nadat mijn eerste boek De Hormoonfactor is gelanceerd ben ik zeer blij met de positieve reacties van veel lezers. Vaak hoor ik dat deze mensen vanaf toen blijvend af zijn gevallen en geen last van een terugval hebben. Ik denk dat de belangrijkste reden hiervan is, dat honger en verzadiging op de één of andere manier goed in balans komen door de Hormoonfactorvoeding.

In mijn aanbevelingen focus ik op welke voedingsmiddelen het beste te eten zijn en niet op de hoeveelheid ervan. Men mag zoveel eten als men wil van deze voedingsmiddelen en dat maakt het risico op te diep gaan met het bijbehorende compensatiegedrag kleiner. In de praktijk blijkt echter dat met deze aanpak de meeste mensen minder gaan eten omdat honger onderdrukt wordt en er meer verzadiging is.

Natuurlijk geldt dit niet voor iedereen. Er zijn namelijk ook mensen die eten terwijl ze geen honger hebben, dan kom je meer op het mentale vlak. Bij mensen is dit soms een zeer belangrijke factor, terwijl bij dieren vaak veel duidelijkere verbanden te vinden zijn met alleen de honger en verzadiging. Slankere mensen lijken meer te reageren op interne factoren terwijl mensen met zwaar overgewicht vaak eten zonder honger en mentale therapieën meer effect genereren.

In deze blog zet ik uiteen hoe je honger- en verzadigingsgevoel beter in balans kunt krijgen en een aantal adviezen voor mensen die eten terwijl ze geen honger of trek hebben.

Honger en verzadiging

In mijn boek De Hormoonfactor heb ik honger- en verzadigingsgevoel als vereenvoudiging opgedragen aan de werking van de hormonen leptine (verzadiging) en ghreline (honger). In werkelijkheid ligt honger en verzadigingsgevoel toch even wat complexer en zijn er meer hormonen en neurotransmitters bij betrokken. Dit vind ik ook heel logisch, want honger- en verzadigingsgevoel zijn superbelangrijk voor het overleven van een organisme en dus maakt spreiding over meerdere stoffen en mechanismen het systeem minder kwetsbaar. Over het honger- en verzadiginggevoel is nog veel onderzoek gaande en veel onderzoek spreekt elkaar ook tegen. Vandaar dat veel van de adviezen op dit gebied ook vanuit de praktijk komen en ook dit werkt voor ieder persoon weer anders.

Honger- en verzadigingsgevoel wordt vaak opgewekt door een communicatie tussen:

• De maag (ghreline, maagzuurhoeveelheid, maaginhoud)
• De darm (CCK)
• Vetcellen (leptine)
• Het bloed (o.a. bloedsuiker)
• De zintuigen (ogen, neus, smaak)
• De hersenen (serotonine, opiumachtige stoffen en andere neurotransmitterwerking)
• De hypothalamus (het hongercentrum)

Zoals je ziet zijn er bij de mens zeer veel stoffen, organen en psychologie betrokken bij eetgedrag. Vandaar dat een simpele afslankpil met bijvoorbeeld leptine bij mensen in onderzoek niet goed blijkt te werken.

Trucs

Vanuit ervaring gebruik ik bij mijn voedingsadviezen de volgende trucs die bij veel mensen de honger en verzadiging beter lijken te balanseren. In Het Hormoonbalansdieet wordt hier rekening mee gehouden:

Bloedsuiker stabiel houden

De betekent in de praktijk snelle suikers schrappen en de verhouding eiwit en vet ten opzichte van koolhydraten verhogen. Dus niet de traag opneembare koolhydraten volledig schrappen, zoals bij eiwit- en Atkinsachtige diëten, want deze zijn onmisbaar voor onder andere een goede schildklierwerking. De verhouding koolhydraten-eiwitten-vet is gemiddeld bij de mensen die ik begeleid ongeveer 40-30-30.

Ik denk zelf dat minder schommelingen in de serotoninehoeveelheid door een stabiele bloedsuiker eetdrang kan verminderen. Door een hogere vetinname wordt de maaglediging en suikeropname vetraagd en meer eiwitten leidt meestal tot een lagere koolhydraatinname. Al met al zorgt dit dus voor een stabielere bloedsuiker. In onderzoeken wordt vaak geconcludeerd dat eiwitten verzadigen.

Alcohol

De alcoholdrinkers zullen het gevoel wel herkennen van extra honger na het drinken van alcoholische dranken. Alcohol heeft een invloed op neurotransmitters en dit zou de honger kunnen verklaren.

Gluten en caseïne

Gluten en caseïne lijken qua structuur erg op opium. Opiumachtige stoffen kunnen de neurotransmitterwerking verstoren en voor honger zorgen. Verslaafd aan broodjes kaas herkenbaar?

Zout, peper en specerijen

Op de één of andere manier lijken zout en andere specerijen ook eetlust op te wekken. Tja, wat lekkerder smaakt, daar eet je ook meer van.

Chemische e-nummers E621 en aspartaam

De smaakversterker E621 bevat glutamaat. Glutamaat heeft een werking als neurotransmitter en velen schrijven een eetlust verhogend effect toe aan deze stof. Aspartaam vormt als afbraakproduct fenylalanine wat de eetlust kan verhogen door beïnvloeding van neurotransmitters (door binding aan de THC-receptoren).

Vezels en water

Het eten van meer vezels kan de voedselbrei vergoten in combinatie met het drinken van voldoende water. Dit kan een “gevulde maag” veroorzaken en eetlust verminderen.

Glycatie producten

Het effect van het bakken van voedingsmiddelen kan zorgen voor een eetlustopwekkend aroma. Denk daarbij aan het verschil tussen gekookte aardappelen en gebakken aardappelen, gebrande en ongebrande noten, mild gebakken vlees en barbequevlees.

Weinig nutriënten

Er zijn ook veel begeleiders die de schuld geven aan een tekort aan nutriënten in voeding, waardoor het lichaam zou vragen om meer broodnodige micronutriënten en dus eetlust opwekt. Ik zelf heb dit verband in de praktijk nog niet gezien.

Eten zonder hongergevoel

De moeilijkste factor bij het begeleiden van mensen naar blijvend resultaat is eten zonder hongergevoel. Zoals ik al zei is dit een probleem wat ik vaak zie bij mensen met meer dan 20 kg overgewicht. Het beïnvloeden van honger en verzadiging kan zeker ook bijdragen, maar dit zal zelden leiden tot blijvend resultaat als de echte mentale oorzaak niet achterhaald en weggenomen wordt. Vaak hebben deze mensen alle diëten al geprobeerd en meestal zal ik om de slagingskans te vergroten dan samenwerken met een mental coach.

Dit onderdeel is eigenlijk nog wel de missing link in mijn eerste twee boeken. Ik zal dit onderwerp zeker in een vervolgboek behandelen, zodat het percentage succesvol blijvend afvallen bij deze doelgroep hoger kan worden.

Soms zijn er eenvoudige patronen ingesleten waardoor er onnodig gegeten wordt. Denk daarbij aan het eten in bepaalde ruimtes waar je gewend bent om snoep te eten, het eten van popcorn als je naar de bioscoop gaat of extra eten en drinken als je in bepaalde gezelschappen of sociale gelegenheden bevindt. Maar eten kan ook een compensatie betekenen voor onaangename gevoelens. Tekort aan liefde en waardering, trauma’s, eenzaamheid, verveling, stress en depressieve gevoelens probeert men weg te eten. Ook bestaan er zelf vormen van dwangneurotisch eetgedrag.

Er bestaan ontzettend veel uiteenlopende therapievormen die effect kunnen hebben van congnitieve gedragtherapie tot hypnotherapie, van rouwverwerking tot stresscounseling. Bij eten zonder honger valt er met deze therapieën en coaching vaak meer resultaat te halen dan met voedings- en levensstijlbegeleiding. Uiteraard is combinatie altijd het allerbeste!

Gezonde groet,

Ralph Moorman